De dagen zijn grauw en grijs. Ons verlangen naar een zonnig voorjaar groeit. Ook onze wereld hult zich in donkere contouren. Alsof er niets anders bestaat dan grauw populisme, wreed nationalisme en hoogdravende retorische politiek. Dit Salesiaans Contact wil opnieuw zijn als een optimistisch zonnetje. We hopen dat het wat licht en warmte mag verspreiden. Veel leesplezier!
Wim Holterman osfs
EEN ANDERE INAUGURATIE
Ik zit op 20 januari wel wat gespannen voor de tv. Ik wil de inauguratie van president Trump niet missen. Het is immers toch een historisch moment. Gaandeweg de uitzending krommen mijn tenen zich steeds meer. Alsof ik zit te kijken naar een slecht toneelstuk. De hoed van Trumps vrouw Melania lijkt veel te groot. De rijksten van onze aarde zitten op de eerste rij. Oud-president Biden als een kleine jongen op het strafbankje. En dan die eerste regeringsverklaring met van die hautaine oneliners: ‘De gouden eeuw van Amerika is begonnen’. ‘Amerika wordt rijk dankzij het vloeibare goud onder onze voeten’. ‘De Amerikaanse vlag op Mars’. En ook nog: ‘Deportatie van miljoenen criminelen’. En tot slot als absoluut dieptepunt de verklaring, dat hij (Trump) gered is door God om de grootste president ooit van Amerika te worden. Onwillekeurig moet ik denken aan onze dichter Willem Kloos, die zich ook een God waande ‘in het diepst van zijn gedachten’. Hoogmoed als waanzin ten top.
Op de zondag na deze vertoning lezen we in de liturgie over het eerste optreden van Jezus in de synagoge. Hoe anders dan in Washington! Hij blaast niet hoog van de toren, maar – diep geworteld in de geschiedenis van zijn volk – gebruikt hij aloude woorden van de profeet Jesaja. Ja, Hij voelt zich door God gezonden. Maar bij Hem geen rijken op de eerste rij. Zijn doelgroep zijn die mensen, die meestal aan het kortste eindje trekken, die worden achtergesteld. Hij voelt zich ten diepste geroepen om zijn aandacht te laten uitgaan naar de meest kwetsbaren, de armen die nauwelijks iets te makken hebben. Zijn hart zal uitgaan naar blinden, naar mensen die nauwelijks perspectief hebben in hun leven. Voor Hem geen hooghartig machtsvertoon. Liefde is zijn enige wapen. Hij wil zijn ultieme droom waarmaken: rechtvaardigheid en een menswaardig leven voor iedereen. Zijn toehoorders luisterden ook gespannen toe, maar wel met een spanning van een andere orde dan op 20 januari.
Jezus beëindigt zijn inaugurale rede met de aankondiging van een ‘jubeljaar’, een ‘genadejaar van de Heer’. Voor de Joden een belangrijk jaar, dat op de grote Verzoendag wordt ingeluid met plechtig en lang aangehouden geschal op de ramshoorn (sjofar). In zo’n genadejaar worden schulden vereffend of kwijtgescholden. Slaven worden vrijgelaten. Zelfs de grond blijft een jaar braak liggen, want ook onze aarde mag niet worden uitgebuit. Kortom een jaar om met een schone lei te beginnen. Ook al is de werkelijkheid vaak wel wat weerbarstig, Jezus zet hier de toon voor zijn verdere leven. Zó anders als 20 januari jongstleden! Bevrijding in plaats van deportatie.
Op de avond vóór Kerstmis 2024 heeft Paus Franciscus voor onze kerk ook een jubeljaar afgekondigd. Daartoe opende hij de ‘heilige deur’ van de Sint Pieter in Rome. Hij daagt ons uit om ‘pelgrims van hoop’ te worden. We hoeven daarvoor niet persé naar Rome te reizen. Ook hier kunnen we ‘pelgrims van hoop’ zijn, mensen die met open ogen en open handen naar de toekomst durven kijken en die daar handen en voeten aan willen geven. Elke deur die we openen voor een ander is een ‘heilige deur’. Hoe anders dan op 20 januari, als we een ‘open deur’ proberen te zijn voor mensen, die nauwelijks worden gehoord of gezien. Zoals Jezus bereikbaar is voor kleine mensen, zo mogen wij dat ook zijn.
Als levensmotto heeft Frans van Sales ‘vivre Jésus’, d.w.z. leven zoals Jezus, Zijn levensopdracht overnemen. Dat doet Hij als hij rondtrekt
als missionaris in de Chablais. Voor hem geen machtsvertoon, geen grote lege woorden. Hij laat telkens zien, dat hij een ‘heilig hart’ heeft voor de mensen op zijn weg. In zijn boek ‘François de Sales’ vertelt pater Dirk Koster daar over, als hij o.a. schrijft over de tijd dat onze heilige de pas overleden bisschop Granier opvolgt in Annecy. ‘Als bisschopstaf koos hij een ranke staf, met in de krul een herder die een schaap op zijn schouders draagt. (…) Hij koos ervoor ruim aandacht te geven aan gebed, armoede en vasten. Hij wilde goedgeefs zijn en beschikbaar. Hij wilde regelmatig biechten en dagelijks de mis vieren.(…) Voor de wijding strekte François zich languit op de grond. Toen hij opstond zagen allen zijn gezicht glanzen als in geestverrukking. Hij voelde dat God de wijding in hem bezegelde en dat Maria hem in bescherming nam. Hij bleef lang onder de indruk van deze innerlijke gloed’ (blz. 91 – 92). Zijn bisschopswijding is een nieuwe stap op de weg van de navolging van Jezus. Op 25 januari hebben we als Salesiaanse Familie zijn leven feestelijk herdacht in de hoop en de verwachting dat die herdenking ons blijft aanzetten om – geïnspireerd en gesterkt door zijn voorbeeld – in zijn voetstappen verder te gaan. Moge hij voor ons een ‘doctor amoris’, een leermeester in de liefde, blijven. Wellicht als een goed tegenwicht van het gebeuren op 20 januari!
Wim Holterman osfs
VERSLAG VAN HET FEEST VAN FRANCISCUS VAN SALES
Op 25 januari vierden de oblaten samen met de Salesiaanse familie de feestdag van Franciscus van Sales in Eemnes.
Na de koffie en het welkom vierden we de Eucharistie. We lazen de tekst uit de Philothea waarin Franciscus ons aanmoedigt om midden in de wisselvalligheid van het leven, steeds de gelijkmoedigheid in ons hart te bewaren. Al gaat de hele wereld rondom je op zijn kop staan, blijf zelf een punt van onveranderlijke rust. Zoals een schip op zee ongeacht de koers de naald van zijn kompas standvastig op de poolster richt, zo houden wij ons hart als een kompasnaald gericht op God.
Het was mooi om hier bij stil te staan. Wat er ook gebeurt, niets of niemand kan de liefde van God van je wegnemen. Daar kun je je altijd op richten en op terugvallen. In zijn overweging liet Kees ons ontdekken dat deze tekst van Franciscus heel goed past bij het logo van het Jubeljaar.
De vier figuren die de mensheid vertegenwoordigen houden zich vast aan elkaar en aan het kruis terwijl onder hen de golven woelen. Paus Franciscus moedigt ons, net als Franciscus van Sales, aan om ons hart te richten op God, ons te oriënteren op hem en ons voortdurend bewust te zijn van Hem. Zo vullen wij onszelf met hoop. We hebben in de huidige tijd veel moed en hoop nodig om alles wat er gebeurt in de wereld het hoofd te bieden. Laten we ons niet uit het veld slaan maar zoals de paus vraagt, pelgrims van hoop zijn. Ons als mensen van hoop aan elkaar vast houden en zo deze hoop aan anderen laten zien.
Na de viering werden we op de hoogte gesteld van al het wel en wee van leden van de Salesiaanse familie. En Marus deelde met ons dat hij op de feestdag van FvS in het verpleeghuis waar hij de viering bijwoonde, heel onverwacht de gelegenheid kreeg om te vertellen over de Salesiaanse familie en de Salesiaanse spiritualiteit. Vervolgens begon de priester zelf te vertellen over zijn herinneringen aan die andere Salesianen: De Salesianen van Don Bosco. Wat een mooi toepasselijk verhaal op deze dag want na het overheerlijke traditionele stampotbuffet mochten we luisteren naar Wilfried Wambeke (Salesiaan van Don Bosco) die ons vertelde over het leven en werk van Don Bosco.
Don Bosco (DB) leefde weliswaar zo’n 200 jaar later als Franciscus van Sales (FvS) maar bij alles wat hij deed was FvS zijn grote inspirator. Al tijdens zijn studietijd in Chieri en Turijn ontdekt DB deze heilige, die al in 1622 vastenpreken hield in Chieri. De spiritualiteit van FvS fascineerde hem. Met name de idee dat de liefde tot God onlosmakelijk verbonden is met de liefde tot de mens. En dat het er om gaat om de gewone dingen van elke dag op een buitengewone manier te doen, met zachtmoedigheid en geduld.
Bij zijn priesterwijding in 1841 is een van de goede voornemens die hij uitspreekt als volgt: ‘ De liefde en de zachtmoedigheid van de H. Franciscus van Sales zullen mij in alles leiden. ‘
Wanneer hij als jong priester in de industriestad Turijn getroffen wordt door de schrijnende armoede en de uitzichtloze toekomst voor veel jonge mensen, benadert hij hen dan ook niet met de in voor die tijd gebruikelijke repressieve methodes. Hij bezoekt jongens die het uitschot van de maatschappij geworden zijn in de gevangenis. Door zijn barmhartige blik en het intensieve contact met hen beseft DB dat de meeste jongens veel meer ongelukkig zijn geworden als gevolg van een gebrek aan opvoeding, dan als gevolg van een slechte inborst.
Hij merkt dat als je hen de waardigheid van de mens laat aanvoelen en laat inzien dat de mens zijn dagelijks brood op een eerlijke wijze moet verdienen en niet met diefstal, als je ze kortom de morele en religieuze waarden laat voelen, de jongens het warm rond hun hart krijgen zonder te weten hoe dat komt. Maar dat dit hen er wel naar doet verlangen om beter te worden en hun gedrag te veranderen.
Hij besloot een oratorio, een opvangplek voor jongeren, te stichten en noemde dit naar FvS. Deze plek in een Turijnse volkswijk was een plek waar jongeren zich thuis voelden, waar ze catechese kregen, waar ze konden bidden, de mis vieren, waar ze een beroep konden leren en waar ze naar hartenlust konden spelen en ravotten.
Don Bosco ontwikkelde een vernieuwend pedagogisch-pastoraal project dat tot op heden wereldwijd arme en jonge mensen bereikt.
Wilfried vertelde dat in alle oratoria en huizen van Don Bosco het feest van FvS wordt gevierd. Ook is er elk jaar in de week van 24 januari een conferentie voor alle medewerkers van Don Bosco.
Het was mooi om te horen dat we op deze voor ons traditionele feestdag, dus in goed gezelschap zijn als het gaat om het in herinnering houden van ‘ onze’ Franciscus.
Marian Huiden
